Dlaczego warto przygotować ciało do zabiegu chirurgicznego?
Operacja to dla organizmu duży wysiłek: znieczulenie, utrata krwi, zmiana obciążeń, gojenie ran. Tak jak do maratonu nie staje się „z kanapy”, tak do zabiegu warto przygotować ciało i głowę. Tę celową pracę nazywamy prehabilitacją – to zestaw działań podejmowanych przed operacją, które realnie skracają rekonwalescencję, zmniejszają ryzyko powikłań i poprawiają jakość efektu.
Co daje prehabilitacja?
- Mniej powikłań i krótszy pobyt w szpitalu – lepsza wydolność oddechowa i krążeniowa ułatwia wstawanie po znieczuleniu, redukuje ryzyko zapaleń płuc, zakrzepicy i nadmiernych obrzęków.
- Szybszy powrót do sprawności – znajomość pierwszych ćwiczeń i ergonomii ruchu sprawia, że od razu wiesz, co robić i czego unikać.
- Mniej bólu, mniejsze napięcie – nauka oddechu przeponowego, delikatna praca tkanek oraz techniki przeciwobrzękowe poprawiają komfort już w pierwszych dobach po zabiegu.
- Lepsza blizna – przygotowana skóra i tkanki goją się zwykle równiej; łatwiej zapobiegać zrostom i „ciągnięciu”.
- Spokój i poczucie kontroli – jasny plan „co i kiedy” zmniejsza stres i liczbę niespodzianek po operacji.
Nawet 2–3 tygodnie przygotowań przed wyznaczonym terminem potrafią zrobić różnicę. Jeśli masz więcej czasu (4–6 tygodni), efekt jest jeszcze wyraźniejszy.- warto podkreslic ze 4 tyg to takie optimum
Z czego składa się dobre przygotowanie do operacji?
1) Ocena i plan
Fizjoterapeuta sprawdza siłę, zakres ruchu, wzorzec oddechu, postawę, obrzęki oraz codzienne nawyki. Na tej podstawie powstaje krótki, wykonalny plan.
2) Ruch i oddech
- ćwiczenia siłowe i mobilizacje dopasowane do okolicy planowanego zabiegu,
- aktywność pod kątem wydolności
- trening oddechowy (przepona, spirometr motywacyjny),
- nauka bezpiecznych transferów, pozycji oraz – jeśli będzie potrzebne – chodu o kulach.
3) Praca z tkankami i skórą
Delikatne techniki przeciwobrzękowe, wskazówki pielęgnacyjne dla skóry, omówienie zasad terapii blizny po zabiegu (kiedy zacząć, czego nie robić).
4) Prehabilitacja żywieniowa i styl życia
- odpowiednia podaż białka i płynów,
- sen i „higiena stresu”,
- w miarę możliwości – odstawienie papierosów min. 4 tygodnie przed zabiegiem, ograniczenie alkoholu,
- omówienie leków (wg zaleceń lekarza), ewentualna korekta niedoborów.
5) Logistyka domu
Proste modyfikacje: wygodna odzież, podwyższone siedzisko, uchwyty, rozplanowanie przedmiotów „pod ręką”, wsparcie bliskich na pierwsze dni.
Kto szczególnie skorzysta?
- osoby przed zabiegami ortopedycznymi (endoproteza, rekonstrukcje),
- pacjenci przed chirurgią ogólną i ginekologiczną (laparoskopia, laparotomia),
- pacjentki po cięciu cesarskim
- pacjenci przed chirurgią estetyczną ( abdominoplastyka, implanty piersi),
- pacjenci onkologiczni – prehabilitacja onkologiczna uwzględnia zmęczenie, profilaktykę zakrzepicy i bezpieczny wysiłek w trakcie leczenia.
Jak wygląda w praktyce – przykładowy „tydzień startowy”
- Dzień 1: konsultacja, testy funkcjonalne, plan + nauka oddechu i 2–3 ćwiczeń bazowych.
- Dzień 2–6: realizacja krótkiego zestawu (15–20 min dziennie), spacery w tempie konwersacyjnym, proste zmiany w domu.
- Dzień 7: kontrola/telekonsultacja, doprecyzowanie dawek ruchu, wskazówki na ostatni tydzień przed zabiegiem.
Najczęstsze pytania odnośnie prehabilitacji
Czy przygotowanie może „zaszkodzić”?
Plan jest dobrany do zdrowia i możliwości – ćwiczymy w komforcie, bez bólu ostrego. W przypadku niepokojących objawów modyfikujemy program.
Czy muszę ćwiczyć codziennie?
Wystarczy krótko, ale regularnie. Lepiej 15 minut dziennie niż godzina „raz na tydzień”.
Nie mam czasu – czy ma to sens na ostatnią chwilę?
Tak. Nawet 1 spotkanie edukacyjne i nauczenie pierwszych ćwiczeń pomaga przejść pierwsze doby po operacji spokojniej.
Przygotowanie do zabiegu to inwestycja, która zwraca się szybko – mniej bólu i obrzęku, krótsza rekonwalescencja, lepszy efekt blizny i większa niezależność w codzienności. Jeśli czeka Cię operacja i chcesz wejść w nią w lepszej formie, umów konsultację – otrzymasz plan prehabilitacji dopasowany do zabiegu, Twojej kondycji i terminu.
